*+III+grupa+*+RENESANSA+(istrazivacki+rad+ucenika)

ZADATAK: 1." Modni detalji" RENESANSE (XV I XVI vek Italija, Spanija, Nemacka, Engleska i Francuska)

Uputstvo za rad: Detaljno prouciti koji su to "modni" ukrasi renesanse: frizura, kape, obuca, nakit, boje, materijali, galanterija (kaisevi, torbe, novcanici, ...).. __Da li je klasna razlika uticala na izgled kostima pripadnka razlicitih staleza i koje su razlike (plemstvo, svestenstvo, ljudi na selu...)?__

a) Materijal koji je dokumentovan fotografijama, video zapisima i td. treba postaviti na ovoj stranici ispod teksta koji predstavlja uputstvo za rad. Velicina materijala koji postavljate na ovoj stranici nema ogranicenja, ali sadrzaj koji postavljate ne bi trebao da bude previse obiman i morate jako da vodite racuna o pravopisu. U okviru ovog zadatka, pozeljno je da materijal postavljate u kontinuitetu, da komentarima na forumu usmeravate jedni druge, dajete sugestije, predloge i td.

b) Drugi deo ovog zadatka je da napravite Power point prezentaciju. Povedite racuna o sadrzaju koji pripremate za cas, jer je vase prezentovanje materijala na casu vremenski ograniceno na svega 10 min.

2. ZNAMENITE LICNOSTI RENESANSE ( prouciti zivot i delo najmanje DVE licnosti renesanse cije je ime ostavilo trag u istoriji ) Leonardo da Vinci, Michelangelo Buonarroti, William Shakespeare, Nicolaus Copernicus, Johann Gutengerg, Cristopher Columbus, Henry VIII, kraljica Elizabeth I, ....

Uputstvo za rad: Kako bi ste vreme koje proucavate shvatili u sirem kontekstu, neophodno je izmedju ostalog znati i koji su to ljudi koji su obelezili ovaj period. Proucavajuci njihov rad, zivot i delo, bolje cete shvatiti vrednost onoga cime su se oni tada bavili, i znacaj njihovog rada. Kratka biografija sa propratnim materijalom u vidu fotografija, video zapisa i td. koja dokumentuje rad i zivot odabranih licnosti treba da stoji samo na ovoj adresi, dakle ne morate da pripremate Power point prezentaciju za cas. Sadrzaj ne bi trebao da bude previse opsiran,

Podsetnik: Zadatak se postavlja na ovoj stranici, treba proveriti pravopis postavljenog sadrzaja, za sva pitanja, nedoumice i pomoc koristite forum. Velicina sadrzaj koji ovde postavljate nije ogranicena, medjutim, povedite racuna o sadrzaju koji pripremate za cas - Power point prezentaciju, jer je vase prezentovanje materijala vremenski ograniceno na casu, na ukupno 10 min. - Clanovi tima: Lazic Marija (predstavnik-vodja grupe), Bjeljac Irina, Arsic Tijana, Djurovic Marija, Kuljaca Dario i Radanov Jovana. Svi clanovi tima, osim sto ucestvuju u radu, mogu da ucestvuju i u postavljanju materijala na ovoj strani, dovoljno je samo da se prijave kao clanovi i moci ce da postavljaju sadrzaj, = = = = "Modni detalji" RENESANSE

 //краљица изабел вало//



=Ženski kostim= Grudnjak je vatiran, bačvastog oblika i potpuno skriva grudi, a suknja je zvonasta, poduprta drvenim, a kasnije obručem od pruća ili žice– **//vertigadenom//**. Gornja suknja se proseca napred celom dužinom i otkriva donju suknju, ili se zatvara mašnama. Sredinom veka grudnjak, pod uticajem muške mode, postaje sličan guščjem trbuhu, a kolir se povećava. Rukavi su takođe vatirani i iste forme kao kod muškaraca. Često se sreću široki, prosečeni rukavi preko uskih i vatiranih. Nose se i krila na ramenima. Ogrtači su dugi, ponekad kapuljača pokriva i lice, a nose se i kratke **//mantilje// **.

O obući nema mnogo podataka, pošto se nije videla (bilo je nepristojno čak i pominjati ženske noge), ali se pretpostavlja da je slična muškoj. Kosa se deli po sredini i podiže u punđe, pokrivene mrežicama ili kapama. Žene nose šešire slične muškim, a osim toga, glavu pokrivaju i mrežama, finim maramama i karakterističnim srcolikim kapama od čipke. Nosi se puno nakita.

Između kostima XV i XVI veka vidi se bitna razlika. Pripijene, lagane forme XV veka, bile su ukrašene caknama, prorezima i raznim dodacima koji postepeno nestaju. Moda XVI veka preuzima postojeće forme, a zatim one postaju punije i masivnije. Nastaju bogati, duboki nabori, teška i šumna punoća. Izgrađuje se široka linija, naglašeni su materijali koji teško padaju ili se vuku po zemlji. Mašne, pervazi i sitni dodaci uopšte, potpuno nestaju jer postaju nepotrebni i nevidljivi na ogromnim površinama bogato dezeniranih svila i baršuna. Jak kolorit i veliki kontrasti potpuno iščezavaju, smatraju se nepristojnim i neukusnim i primerenim jedino bojnom polju. Više se ne mogu naći kombinacije boja sa grbova i zastava: plavo – crveno, žuto – zeleno, već su odnosi boja mnogo prefinjeniji i suptilniji.

Kosa je sa strane visoko sečena ili slobodno pada do ramena. Puna brada i brkovi se ređe nose. U upotrebi su razni oblici kapa. Fes, bere i šeširi sa podignutim širokim obodom su omiljeni delovi muške odeće. Nosi se prstenje, a karakterističan nakit ovog perioda su veliki medaljoni, koje nose plemići



Zene nose kosu pustenu niz ledja ili upletenu u pletenice od kojih formiraju razne frizue uz pomoc trakac,cveca i ukrasnih mrezica tj SKUFIJA.Pocetkom 16 veka se i dalje povremeno mogu videti delimicno obrijano celo i ocupane obrve.

 [|Rafael], ** [|Atenska škola] ** , 1509.-11., [|freska] u [|Vatikanu] , 7,92 x 5,49 m. Prekrasan primjer renesansne povezanosti umjetnosti, znanosti i života. Central



 Žene su, kao i muškarci, dnevne haljine nosile preko lanenih košulja. One su se najčešće sastojale iz jednog ili dva dela. Jednodelna haljina bila je dugačka od ramena do stopala. Gornji deo haljine, bio je od čvrstog materijala i ličio na muške prsluke, a sredinom 15. veka zamenjen je korsetom. Dvodelna haljina sastojala se od podhaljine (lanene košulje i suknje) i raskošne glavne haljine. Pufnasta podhaljina nije bila strogo skrivena i ona se mogla videti ispod glavne haljine u predelu rukava i oko vrata.

.

 Tokom godina, glavni elementi odeće ostajali su isti, a menjani su samo detalji poput oštrine kroja, visine kragne, punoće materijala, u zavisnosti od želja i prohteva kraljeva i kraljica koji su diktirali tempo promena u modi.

<span style="background-color: #ffffff; color: #434244; display: block; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 16px; text-align: center;"> Žene su se različito odevale tokom čitavog renesansnog perioda, a najčešće je varirao stil okovratnika. Sredinom 15. veka okovratnici su bili visoki i zaobljeni. Krajem 15. veka ovaj stil se menja, pa postaje moderan duboki ‘V’ izrez koji je otkrivao gornji deo lanene košulje.



<span style="background-color: #ffffff; color: #434244; display: block; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 16px; text-align: center;"> Kosa je kod aristokratskih žena skupljena u pozamašne punđe, ukrašene biserima, šnalama ili malim šeširima koji dodaju visinu punđi.



<span style="background-color: #ffffff; color: #434244; display: block; font-family: Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 16px; text-align: center;"> Muškarci renesanse najčešće su nosili slojevitu odeću koja se sastojala od svilene košulje, prsluka (doublet), ogrtača, kratkih pantalona i čarapa.

=1. UVOD=

U ranom 15. veku na teritoriji Italije započinje doba renesanse. Oslanjajući se na vrednosti antičke tradicije, formira se duh novog doba sa slobodnijim pogledima na svet. U filozofiji i likovnim umetnostima naglasak se sve više stavlja na samog čoveka pa izučavanje prirode i zakona znanosti utemeljenih na empirijskim spoznajama. Učinjen je pomak od sveobuhvatni učenja srednjeg veka prema onom humanističkom, individualnom i svakodnevnom, što je osiguralo obnovu na svim planovima društva, od umetnosti do nauke. Renesansne ideje tokom 15. i 16. veka šire se celom Evropom i obuhvataju sve grane likovnih umetnosti. Jedna od najvažnijih osobina renesanse bila je potraga za lepotom, koja se uočavala upotrebom nakita kao vrlo razvijene dekorativne umetničke forme. Autori su često bili istaknuti dvorski slikari, kipari i graditelji. Tokom renesanse oblikovanje nakita se usavršava od jednostavnih oblika prema složenijim i zahtevnijim, te poprima snažno obeležje klasnog statusa. U skladu s tadašnjim idealima lepote i harmonije, nakit je bio shvaćen kao ukrasni predmet stvoren prvenstveno u svrhu ulepšavanja fizičke spoljašnosti i kao sredstvo iskazivanja individualnosti. O popularnosti nakita među oba pola, te načinima nošenja različitih ukrasa, svedoče nam brojni sačuvani portreti čiji su autori, u skladu sa idejom o renesansnom umetniku, bili između ostalog i kreatori nakita. Ovaj rad, u cilju kratkog pregleda popularnih oblika renesansnog nakita, koristi se na portretima renesansnih majstora, koji svedoče ne samo o tipu nakita, već i njegovim načinima ukrašavanja tela i odeće na području zapadne Evrope. Istraživanje se takođe temelji na retkim muzejskim primercima čuvanim u zbirkama muzeja Louvre (Pariz), Britanskog muzeja (British Museum), i Victoria i Albert muzeja u Londonu. = = =2. NAKIT U KONTEKSTU VREMENA I PROSTORA RENESANSE=

Oblici nakita karakteristični za razdoblje renesanse isprva se pojavljuju u 15. veku u Italiji te počinju zamjenjivati nakit koji je bio nošen u srednjovekovno doba. Iz Italije nove ideje i stilovi u oblikovanju nakita postepeno se nastavljaju širiti preko Francuske i Nemačke prema severu Evrope. Renesansa je u velikoj meri bila inspirirana duhom i vrednostima antike, iako primerci nakita Grčke i Rima u to vreme nisu bili toliko poznati. U skladu o ideji renesanse, uticaj antičkog sveta nije se odražavao u potpunom kopiranju antičke tradicije, već u velikom broju mitoloških prizora koji se, uz biblijsku hrišćansku tematiku, uvode kao novi motivi u oblikovanju nakita. Na taj način nakit se nadovezuje na umetnost slikarstva i kiparstva tog vremena. Neki od velikih umetnika renesanse, poput Benvenuta Cellinija i Hansa Holbeina mlađeg, bavili su se između ostalog i izradom nakita, a mnogi od njih započeli su svoj profesionalni razvoj upravo u zlatarskim radionicama. Nakit renesanse pokazuje visoki nivo obrtništva i veštine zlatara i draguljara. Tako se upravo putem zapisa firentinskog zlatara, slikara i kipara Benvenuta Cellinija možemo detaljnije upoznati s tehnikama renesansnih zlatarskih obrtnika, budući da se umetnik detaljno osvrće na različite tehnike i metode izrade i ukrašavanja koje su bile dostupne radionicama tog vremena, kao što su na primjer tehnike filigrana, nijeliranje, majliranje, umetanje dragog kamenja i obrada dijamanata. Pod pokroviteljstvom istaknutih Evropskih dvorova mnogi talentovani umetnici i obrtnici sele se s jednog dvora na drugi, čime se takođe postiže stalna razmena novih ideja te migriranje tehnika i stilova. Većina ekstravagantnih oblika koje danas poznajemo, i koji će biti spomenuti u okviru ovog izlaganja, izrađeni su upravo po narudžbi francuskog i engleskog dvora.Tokom renesanse geografska otkrića, poput pomorskog puta do Indije oko Afrike (Vasco da Gama, između 1497-1499) i otkriće američkog kontinenta, unapredila su trgovinu i omogućila povećani priliv dragog kamenja, zlata i srebra u Evropu. Novo središte trgovine postaje Lisabon koji zamjenjuje Veneciju kao dotadašnje glavno tržište i centar dijamanata u Evropi. Uz dijamante koriste se i safiri, rubini i smaragdi i biseri koji se uvoze iz Persijskog zaliva. Imitacije dijamanata izrađuju se od gorskih kristala, stakla i kasnije prozirnih cirkona koje Portugal uvozi iz Šri Lanke. U 15. veku u Veneciji se razvija proizvodnja lažnih bisera čiji se sjaj postiže upotrebom malih školjki i ribljih ljuski. Ta trgovina ubrzo postaje zabranjena i zakonima se počinju predviđati sankcije poput gubitka desne ruke i izgnanstva na 10 godina. Tehnike obrade dijamanata započele su razvijanje tokom 14. veka u Veneciji oblikovanjem dijamantnih kristala koji se u prirodi pronalaze u obliku oktaedra. Kao prva tehnika oblikovanja spominje se point-cut. Point-cut se realizovao minimalnim poliranjem kristala kako bi se uklonili eventualni nedostaci i postigao savršeni oblik oktaedra. Krajem 15. veka pojavljuje se tehnika pod nazivom table-cut, koja nastavlja biti popularna tokom 16. i delom 17.veka. U tom razdoblju mnogi point-cut dijamanti pretvoreni su u table-cut dijamante kako bi se unapredio izgled kamena i povećala količina svetla koja se reflektuje prema očima posmatrača. Table-cut se postizao uklanjanjem gornjeg vrha oktaedralne piramide brušenjem na čeličnoj podlozi pokrivenoj dijamantima, na način da se umesto vrha formirao oblik kvadra ili pravougaonika. Tokom 16.veka uvodi se i nova tehnika obrade pod imenom rose-cut namijenjena sirovinama pljosnatih oblika. Rose-cut se tako sastojao od ravnog dna i trouglastih faceta koje su bile usmerene prema vrhu. U 15. veku kao središte obrade dijamanata ističe se Bruges, no nakon 1500. godine, zbog zamuljivanja morskog rukavca,središte postaje Antwerpen, sve do 1585. godine kada se zbog špansko-holandskog rata međunarodna trgovina u Antwerpenu onemogućuje te se veliki broj obrađivača dijamanata seli se u Amsterdam koji ostaje popularno središte obrade dijamanata sve do 21. veka. = = =3. NAKIT NA ODEĆI=

Nakit na odeći počinje da se pojavljuje na celom gornjem delu tela, a ne samo na rubovima kao što je bila moda u srednjem veku: kopče, kvačice i male grupice dragog kamenja ili bisera pričvršćivali su se na odeću. Ukrasi za odeću u obliku iglica, tzv. aguilettes, obično su bili našiveni u parovima i pričvršćivali su se vrpce ili proreze. Takvi ukrasi vidljivi su na portretu bitelji Cobham, Williama Brookea, iz 1567. godine.

=4. NAKIT NA KOSI I NA PODRUČJU GLAVE=

Oslobađanjem vrata, povlačenjem i spuštanjem ovratnika sve do dubokog dekoltea u razdoblju renesanse, uvodi se nošenje lančića i ogrlica s biserima te kratkih ogrlica koje se nose uz donji deo vrata. Veliki široki lanci i ogrlice koje se nose na ramenima preko odeće predstavljali su popularan oblik ukrašavanja za muškarce i žene. Kosa, do sada skrivena pod velovima i šiljastim oglavljima srednjeg veka, sada se više otkriva, što pruža mogućnost dodatnog ukrašavanja. Kosa učvršćena mrežicama ukrašavala se nizovima bisera. Inovaciju u 15.veku predstavlja ferronnière – nakit smešten na ženskom čelu. Sastojao se od zlatnog lanca ili vrpce s pričvršćenim komadom nakita na sredini čela. Sam naziv ferronnière (franc. kovačeva žena) vezuje se za portret Leonarda da Vincija "La belle ferronnière", iz 1592. godine. Na njemu ferronnièreje nošen u kombinaciji s mrežicom za kosu i ogrlicom od četiri niza. No, možemo ga zamijetiti i na drugim renesansnim portretima, poput portreta Beatrice d'Este Ambrogia de Predisa iz 1490. godine. Moda takvog ukrašavanja nakratko će se vratiti u 19. veku zajedno s tkzv. trubadurskim stilom oko 1830. godine.



Muške beretke i kape bile su ukrašene značkama poput malih bedževa ili s prikazom tematskih minijatura iz Biblije ili klasične mitologije. Primer takvog oblika nakita, izrađen od zlata i emajla s umetnutim safirom i peridotom, danas se čuva u Britanskom muzeju i prikazuje motiv suđenja Parisu, s likovima Venere, Kupidona, Merkura, Junone i Minerve. Taj tip ukrasa razaznajemo na portretu Françoisa I, nepoznatog autora, iz ranog 16.veka. Naušnice, koje su iščezle tokom razdoblja srednjeg veka, ponovo se vraćaju u modu. Vrlo jednostavne, obično su bile ukrašene biserima kruškolikog oblika ili biserima u obliku kapljice, te su posebno dolazile do izražaja na modno podignutoj kosi. Takve biserne naušnice možemo videti na portretu Eleonore, francuske kraljice, slikara Joosa van Clevea iz 1530. godine. Naušnice nose ne samo žene već i muškarci, pa tako francuski kralj Henry III na portretu Françoisa Cloueta nosi čak nekoliko naušnica na desnom uhu.



=5. PRSTENJE=

Na temelju renesansnih portreta možemo zaključiti o izuzetnoj popularnosti prstena. Muškarci i žene obilno nose prstenje, i to po nekoliko na jednom prstu. Prstenje se nose na svim prstima, uključujući i palac, kao i na svim zglobovima. Obično su sadržavali drago kamenje i bili su obilno ukrašeni. Običaj nošenja prstena na palcu uočljiv je na portretu Hansa Holbeina mlađeg iz 1539. godine koji prikazuje Anne Cleves, četvrtu suprugu Henrika VIII. Moda nošenja prstena na nekom od drugih članaka prsta vidljiva je na portretu nepoznate dame, Angela Bronzina (1532-1533).U razdoblju renesanse nosi se i tzv. decade prsten, čiji naziv dolazi od činjenice da prsten sadrži deset čvorova. Taj tip prstena korišćen je na isti način kao i krunica: molitva "Zdravo Marijo" moli se za svaki od 10 čvorova, a "Oče naš" za središte prstena. Krunice u Engleskoj i Walesu zabranjene su Statutom iz 1571. godine, ali zakon nije spominjao prstenje, te se taj tip prstena nastavlja proizvoditi u Engleskoj za rimokatolike sve do 18.veka.

=6. NARUKVICE=

Narukvice predstavljaju manje popularan nakit u doba renesanse i retko se nose upravo zbog dužine rukava. Usprkos tome možemo ih uočiti na nekim portretima, kao što je nemački portret 29-godišnje žene nepoznatog autora iz 1582. godine.



=7. PRIVEZAK=

Nakit renesanse pokazivao je visoku veštinu zlatara i draguljara i, nakit se u tom razdoblju nosi više nego ikad pre i popularan je oblik ukrašavanja za oba pola. Privezak se javlja kao najuobičajeniji oblik nakita, te kao takav po važnosti zamenjuje srednjovekovni broš. Renesansni privesci predstavljaju prava minijaturna remek dela, čije se sjajne i žive kombinacije boja postižu izradom od obrađena zlata, obogaćenog dragim kamenjem, biserima ili emajlom. Često sadržavaju minijaturne prikaze mitoloških scena (antička božanstva, junaci, nimfe, satiri), biblijskih motiva, stvarnih i izmišljenih životinja (zmajeva, sirena, morskih čudovišta) ili prikaze vezane uz istraživanje novog svijeta).



=8. KAMEJE=

Popularnost kameja tokom srednjeg veka nastavlja se i u renesansi te se kao reljefni motivi izrezuju obično u kalcedonu ili ahatima poput oniksa i sardoniksa. Oblikuju se broševi ili privesci. Umetnost kameja osobito se razvija u 15.veku u u Italiji pod patronatom Lorenza de Medicija, poznatog kolekcionara kameja.Italijansku modu nakita prate ostali delovi Evrope, čiji dvorovi zapošljavaju italijanske umetnike. Tako je na primer Mateo da Nassaro iz Verone bio zaposlen na dvoru Françoisa I u Francuskoj, a Jacopo de Trezzo na dvoru Filipa II u Španjolskoj. U Engleskoj kameje ulaze u modu za vreme vladavine Henrika VII, a posebno u vreme kraljice Elizabete I, kada se u toj formi pojavljuju portreti same kraljice.

.

=9. COMMESSO=

Tokom 16. veka u Italiji se razvija vrsta nakita pod imenom commesso, koji predstavlja spoj kameje i zlatnih elemenata ujedinjenih u jedinstvenu kompoziciju. Commesso je retka tehnika, italijanskog izuma, razvijena u saradnji italijanskih i francuskih umetnika, a u modi je tokom vrlo kratkog razdoblja. Razvoju te forme u Francuskoj pridonosi Matteo da Nassaro iz Verone koji na dvor Françoisa I (1515-1547) uvodi kameje i comesso tehnike. Jedan od sačuvanih primeraka commesso nakita izložen je u sklopu zbirke Metropolitan Museum of Art u New Yorku autora Charlesa Etiennea Delaunea. Ovaj commesso prikazuje na prednjoj strani jednu od četiri vrline - Mudrost - i boginju Dijanu na poleđini, a izrađen je u Francuskoj u razdoblju između 1550. i 1560.godine. Lik Mudrosti oblikovan je od belog kalcedona s kosom i naborima od obrađenog i emajliranog zlata te drži ogledalo u obliku table-cut dijamanta u formi kvadra, dok je zmija oblikovana od zelenog emajla. Emajlirana zlatna poleđina prikazuje boginju Dijanu s dva psa, a okvir commessa ukrašen je smaragdima, rubinima i biserom.

=10. POMANDER=

Naziv pomander izvodi se iz francuskog izraza pomme d'ambre, što u prevodu znači jabuka od ambre. Ambra je ostatak lignji u crevima kita ulješure, koja veoma prijatno miriše, posebno je prisutna na tržištu 19.veka kao sirovina za izradu parfema. Pomander je mali privesak obično okruglog oblika koji se nosio pričvršćen na ogrlici oko vrata, na pojasu ili lancu pričvršćenom za pojas. Sadržavao je mirisne supstance kojima se prikrivala loša higijena ili se terala kuga. Obično je bio punjen aromatičnim biljem, začinima, mirisnim parfemom, a izrađivao se od zlata ili srebra s neizostavnim otvorima radi otpuštanja mirisa.



=11. NAKIT SREDNJIH I NIŽIH KLASA=

O nakitu srednjih i nižih klasa ne nalazimo mnogo podataka u literaturi. Elgin navodi kako je u Engleskoj nakit srednjih klasa bio izrađivan od jednostavnijih, jeftinijih materijala kao što je kositar, te lažnih bisera ili poludragog kamenja poput garneta, mesečevog kamena i opala. Nakit srednjeg sloja flamanskog društva primećujemo na slici Quentina Metsysa iz 1514. godine pod nazivom "Menjač novca i njegova žena", na kojoj je mlada gospođa prikazana s jednostavnim zlatnim brošem na kapi, a svaki od likova nosi po jedan prsten. Niži slojevi, navodi Elgin, mogli su sebi priuštiti svega drveni krst nošen na vrpci oko vrata ili jednostavne ogrlice od perlica načinjenih od drveta ili kosti. Venčano prstenje predstavljalo je retkost kod žena pripadnica niže klase.